Ayiti ap fè fas ak anpil defi ki sanble depase kapasite yon sèl moun oswa yon sèl enstitisyon. Povrete, ensekirite, enstabilite politik, chomaj ak feblès enstitisyonèl yo souvan parèt kòm gwo baryè sou chemen devlopman peyi a. Men, dèyè tout defi sa yo, gen yon kesyon fondamantal ki merite refleksyon : èske yon peyi ka devlope san sitwayen li yo pa genyen yon vrè dezi pou depase tèt yo ak transfòme reyalite yo?

Devlopman pa sèlman yon kesyon wout, lekòl, lopital oswa envestisman etranje. Devlopman se dabò yon eta lespri. Li kòmanse nan fason yon moun wè tèt li, fason li wè kominote li ak fason li wè avni peyi li. Lè yon pèp pèdi konfyans nan kapasite li pou chanje desten li, devlopman vin tounen yon rèv ki toujou ap kouri devan li. Men lè yon pèp devlope yon dezi kolektif pou depase limit li yo, li kreye fondasyon pou pwogrè dirab.

Dezi Depasman : motè chanjman endividyèl ak kolektif

Nan sikoloji sosyal, dezi depasman se kapasite yon moun pou li pa satisfè ak limit aktyèl li yo, men pou li toujou ap chèche amelyore tèt li. Se fòs enteryè sa a ki pouse yon jèn etidye malgre difikilte ekonomik, ki ankouraje yon antreprenè pran risk pou kreye yon biznis, oswa ki motive yon pwofesyonèl kontinye fòme tèt li pou vin pi konpetan.

Nan sosyete ayisyèn nan, nou jwenn anpil egzanp moun ki rive depase obstak yo gras ak detèminasyon yo. Nan tout depatman peyi a, gen jèn k ap reyisi nan inivèsite, fanm k ap kreye antrepriz, atizan k ap fè pwodui ki rive sou mache entènasyonal, ak pwofesyonèl ki fè non Ayiti briye aletranje.

Egzanp sa yo montre ke potansyèl egziste. Sepandan, devlopman pa ka repoze sèlman sou efò endividyèl. Li bezwen tounen yon vizyon kolektif kote tout sitwayen santi yo gen yon misyon pou kontribye nan pwogrè kominote yo ak peyi a.

Obstak sikolojik ki ralanti devlopman

Youn nan pi gwo defi Ayiti ap fè fas se pa sèlman mank resous materyèl, men tou kèk baryè sikolojik ki enfliyanse fason moun aji.

Apre plizyè deseni kriz politik, katastwòf natirèl ak difikilte ekonomik, anpil moun devlope yon santiman dekourajman. Gen moun ki vin kwè efò yo pa ka chanje anyen. Nan sikoloji, fenomèn sa a souvan mennen nan pasivite ak demobilizasyon.

Lè yon sitwayen pa kwè avni li ka amelyore, li gen mwens chans pou li envesti nan edikasyon li, devlope yon pwojè oswa patisipe aktivman nan lavi kominotè a. Konsekans lan se yon sik kote mank espwa pwodwi inaksyon, epi inaksyon ranfòse mank espwa a.

Pou kraze sik sa a, li enpòtan pou mete aksan sou edikasyon, fòmasyon pwofesyonèl ak modèl siksè ki montre ke chanjman posib.

Wòl politik nan devlopman mantalite devlopman

Sikoloji politik montre ke lidè yo ak enstitisyon yo jwe yon gwo wòl nan fason sitwayen yo wè tèt yo ak peyi yo.

Lè diskou politik yo baze sou divizyon, konfli ak enterè pèsonèl, yo diminye konfyans sitwayen yo nan lavni. Men lè lidè yo ankouraje inite, merit, transparans ak patisipasyon sitwayèn, yo kreye yon klima ki favorize angajman ak inovasyon.

Yon peyi pa devlope sèlman paske li gen bon plan ekonomik. Li devlope lè sitwayen yo santi yo respekte, lè yo kwè règleman yo aplike pou tout moun, epi lè yo wè efò yo ka pwodwi rezilta.

Se poutèt sa bon gouvènans pa sèlman yon kesyon administratif. Li se yon zouti sikolojik ki enfliyanse konfyans kolektif ak motivasyon nasyonal.

Kilti ekselans : yon nesesite pou Ayiti

Devlopman mande plis pase bon volonte. Li mande yon kilti ekselans.

Kilti ekselans lan vle di fè travay nou ak seryezite, respekte tan, chèche kalite nan sa nou pwodui ak pran responsabilite pou aksyon nou yo. Kit se yon pwofesè, yon machann, yon teknisyen, yon fonksyonè oswa yon antreprenè, chak moun gen yon kontribisyon pou pote.

Lè yon sosyete valorize efò, disiplin ak konpetans, li ogmante kapasite li pou kreye richès ak amelyore kondisyon lavi popilasyon an.

Ayiti bezwen yon revolisyon mantal kote siksè pa wè kòm yon kestyon chans, men kòm rezilta travay, preparasyon ak pèseverans.

Devlopman kòmanse nan lespri moun yo

Anpil fwa, nou chèche solisyon devlopman sèlman nan asistans entènasyonal oswa nan gwo pwojè ekonomik. Men istwa montre ke tout gwo transfòmasyon yo te kòmanse pa yon chanjman nan fason moun yo te panse.

Yon peyi chanje lè sitwayen li yo kòmanse wè tèt yo kòm aktè devlopman olye de senp obsèvatè. Li chanje lè jèn yo kwè yo kapab kreye opòtinite olye yo tann yo. Li chanje lè solidarite ranplase endiferans, lè responsabilite ranplase eskiz, epi lè espwa ranplase reziyasyon.

Konklizyon

Ayiti gen anpil defi, men li gen tou anpil fòs : yon pèp rezistan, kreyatif ak travayè. Resous ki pi enpòtan peyi a pa anba tè ni nan bank; li nan lespri ak kapasite sitwayen li yo.

Dezi depasman an se premye etap sou chemen devlopman an. Lè chak Ayisyen deside amelyore tèt li, kontribye nan kominote li epi kwè nan kapasite peyi a pou avanse, yon nouvo dinamik ka pran nesans.

Chanjman reyèl la pa kòmanse nan palè nasyonal la ni nan biwo òganizasyon entènasyonal yo. Li kòmanse nan lespri chak sitwayen ki chwazi ranplase dekourajman pa aksyon, reziyasyon pa espwa, epi pasivite pa angajman.

Se konsa, ti pa ti pa , jenerasyon aprè jenerasyon, Ayiti kapab bati yon avni ki pi pwospè, pi jis ak pi devlope. Paske devlopman yon peyi se devlopman moun ki fòme peyi sa a dabò. Si mantalite moun yo pa devlope peyi a p ap janm ka devlope.